Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm: Trang web này được cập nhật thường xuyên. Một số nội dung có thể còn bằng tiếng Anh cho đến khi được dịch hết.

Cập nhật quan trọng: Cơ sở y tế
CDC đã cập nhật một số phương thức chọn lọc để vận hành hệ thống y tế hiệu quả nhằm thích ứng với hoạt động tiêm chủng COVID-19. Tìm hiểu thêm
BẢN CẬP NHẬT
Với bằng chứng mới về biến thể B.1.617.2 (Delta), CDC đã cập nhật hướng dẫn dành cho những người được tiêm chủng đầy đủ. CDC khuyến nghị tất cả giáo viên, nhân viên, học sinh và khách đến trường K-12 nên đeo khẩu trang bất kể tình trạng tiêm chủng của họ như thế nào. Học sinh sẽ trở lại học toàn thời gian trên lớp vào mùa thu và nên áp dụng các chiến lược phòng ngừa theo lớp tại trường.
BẢN CẬP NHẬT
Nhà Trắng tuyên bố rằng du khách quốc tế bắt buộc phải có tiêm vắc-xin trước khi vào Hoa Kỳ và có hiệu lực từ ngày 8 tháng 11 năm 2021. Đối với các mục đích vào Hoa Kỳ, vắc-xin được chấp nhận sẽ bao gồm các vắc-xin nằm trong danh sách được sử dụng khẩn cấp của WHO và được FDA phê duyệt hay cho phép sử dụng. Thông tin thêm có ở đây.
BẢN CẬP NHẬT
Yêu cầu khi du lịch vào Hoa Kỳ đang thay đổi, bắt đầu từ 8, 2021 tháng 11. Thông tin thêm có tại đây.

Hiểu biết về cách thức hoạt động của vắc-xin COVID-19

Hiểu biết về cách thức hoạt động của vắc-xin COVID-19
Cập nhật ngày 12 tháng 1 năm 2022
In
Lọ và hình dán vắc-xin

Những điều quý vị cần biết

Lọ và hình dán vắc-xin

Hệ miễn dịch - Hệ thống phòng ngự của cơ thể trước bệnh truyền nhiễm

Để hiểu rõ cách thức hoạt động của vắc-xin COVID-19,  trước tiên tìm hiểu về cách thức cơ thể chúng ta chống lại bệnh tật. Khi mầm bệnh, như vi-rút gây bệnh COVID-19, tấn công cơ thể chúng ta, chúng tấn công và sinh sôi nảy nở. Sự tấn công này, còn gọi là lây nhiễm, là tác nhân gây ra bệnh tật. Hệ thống miễn dịch của chúng ta sử dụng một vài công cụ để chống lại lây nhiễm. Máu chứa các tế bào hồng cầu, chuyên chở ô-xi tới các mô và cơ quan trong cơ thể và bạch cầu hay các tế bào miễn dịch chống lại lây nhiễm. Các loại tế bào bạch cầu khác nhau chống lại lây nhiễm theo nhiều cách khác nhau:

  • Đại thực bào là các tế bào máu trắng hấp thụ và tiêu hóa các mầm bệnh và các tế bào đã chết hoặc sắp chết. Các đại thực bào để lại các phần của mầm bệnh xâm nhập, được gọi là "kháng nguyên". Cơ thể xác định các kháng nguyên được coi là nguy hiểm và kích thích các kháng thể tấn công chúng.
  • Tế bào lympho B là các tế bào bạch huyết bảo vệ cơ thể. Chúng tạo các kháng thể tấn công các mảnh vi-rút mà đại thực bào còn để lại.
  • Tế bào lympho T là loại tế bào bạch huyết bảo vệ cơ thể. Chúng tấn công các tế bào trong cơ thể đã bị nhiễm bệnh.

Lần đầu tiên khi một người bị nhiễm vi-rút gây bệnh COVID-19, có thể mất vài ngày hoặc vài tuần để cơ thể của họ tạo và sử dụng tất cả các công cụ cần thiết chống lại mầm bệnh để vượt qua tình trạng nhiễm bệnh. Sau khi nhiễm bệnh, hệ miễn dịch của cơ thể ghi nhớ những gì nó đã học hỏi được về cách bảo vệ cơ thể chống lại bệnh đó.

Cơ thể lưu giữ một vài tế bào lympho T, gọi là "tế bào ghi nhớ", nhanh chóng hành động nếu cơ thể gặp lại đúng loại vi-rút đó. Khi phát hiện thấy kháng nguyên tương tự, tế bào lympho B tạo ra kháng thể chống lại chúng. Các chuyên gia vẫn đang tìm hiểu xem thời gian mà các tế bào ghi nhớ này bảo vệ một người khỏi vi-rút gây bệnh COVID-19 là bao lâu.

Cách thức hoạt động của vắc-xin COVID-19

Vắc-xin COVID-19 giúp cơ thể chúng ta phát triển khả năng miễn dịch chống lại vi-rút gây bệnh COVID-19 mà không cần nhiễm bệnh.

người phụ nữ quấn băng tại chỗ tiêm chủng ở vai

Các loại vắc-xin khác nhau tác động theo những cách khác nhau để tạo ra khả năng bảo vệ. Nhưng với tất cả các loại vắc-xin, cơ thể sẽ được cung cấp tế bào lympho T "ghi nhớ" cũng như tế bào lympho B sẽ ghi nhớ cách chống lại vi-rút trong tương lai.

Vắc-xin COVID

Thông thường, vài tuần sau khi tiêm chủng, cơ thể mới sản sinh ra tế bào lympho T và lympho B. Do đó, có thể có trường hợp một người bị nhiễm vi-rút gây bệnh COVID-19 ngay trước hoặc sau khi tiêm vắc-xin rồi sau đó bị bệnh do vắc-xin chưa có đủ thời gian để tạo ra miễn dịch.

Đôi khi sau khi tiêm vắc-xin, quá trình tạo khả năng miễn dịch có thể gây ra các triệu chứng, như sốt. Các triệu chứng này là bình thường và là những dấu hiệu cho thấy cơ thể đang hình thành khả năng miễn dịch. Trò chuyện với bác sĩ về việc sử dụng loại thuốc không cần kê toa, như ibuprofen, acetaminophen, aspirin (chỉ với người từ 18 tuổi trở lên), hoặc thuốc kháng histamin cho bất kỳ tình trạng đau và khó chịu nào gặp phải sau khi tiêm vắc-xin.

Tìm hiểu thêm về tiêm vắc-xin.

Các loại vắc-xin

Hiện có ba loại vắc-xin COVID-19 đã được cho phép hoặc phê chuẩn sử dụng, hoặc đang trong quá trình thử nghiệm lâm sàng trên diện rộng (Giai đoạn 3) tại Hoa Kỳ.

CDC khuyến cáo những người đang bắt đầu loạt tiêm loạt vắc-xin ban đầu hoặc tiêm mũi nhắc lại nên tiêm vắc-xin của Pfizer-BioNTech hoặc Moderna (vắc-xin COVID-19 mRNA); tuy nhiên, loại vắc-xin quý vị được tiêm còn phụ thuộc vào độ tuổi của quý vị. Trong hầu hết các trường hợp, vắc-xin mRNA được ưu tiên sử dụng hơn vắc-xin ngừa COVID-19 của Johnson & Johnson's Janssen (một loại vắc-xin véc-tơ vi-rút). Mặc dù vắc-xin mRNA được ưu tiên, vắc-xin ngừa COVID-19 của J&J/Janssen có thể được cân nhắc trong một số tình huống.

Bên dưới là mô tả về cách thức mỗi loại vắc-xin thúc đẩy cơ thể ghi nhận và bảo vệ chúng ta khỏi vi-rút gây bệnh COVID-19. Không có loại vắc-xin nào trong số này gây bệnh COVID-19 cho quý vị.

  • Vắc-xin mRNA (Pfizer-BioNTech hoặc Moderna) có chứa vật chất từ vi-rút gây bệnh COVID-19, đưa ra chỉ dẫn cho tế bào của chúng ta biết cách tạo ra một protein vô hại mà chỉ vi-rút mới có. Sau khi tế bào của chúng ta tạo ra các bản sao protein đó, chúng phá hủy các vật chất di truyền từ vắc-xin. Cơ thể chúng ta ghi nhận rằng protein không nên ở đó và tạo các tế bào lympho T và lympho B sẽ ghi nhớ cách chống lại vi-rút gây bệnh COVID-19 nếu chúng ta nhiễm bệnh trong tương lai.
  • Các loại vắc-xin tiểu đơn vị protein (vắc-xin đang trong quá trình phát triển) có chứa các mảnh (protein) vô hại của loại vi-rút gây bệnh COVID-19 thay vì toàn bộ mầm bệnh. Sau khi được tiêm chủng, cơ thể chúng ta ghi nhận rằng protein không nên ở đó và tạo các tế bào lympho T và kháng thể, những tế bào này sẽ ghi nhớ cách chống lại vi-rút gây bệnh COVID-19 nếu chúng ta nhiễm bệnh trong tương lai.
  • Vắc-xin véc-tơ (Johnson & Johnson's Janssen) có chứa phiên bản điều chỉnh của một loại vi-rút khác với vi-rút gây bệnh COVID-19. Bên trong vỏ tế bào vi-rút điều chỉnh có vật liệu từ vi-rút gây bệnh COVID-19. Vật liệu này được gọi là "véc-tơ vi-rút". Sau khi véc-tơ vi-rút vào trong tế bào của chúng ta, vật chất di truyền sẽ cung cấp các hướng dẫn cho tế bào tạo protein riêng có với vi-rút gây bệnh COVID-19. Dùng các hướng dẫn này, tế bào của chúng ta tạo ra các bản sao protein đó. Điều này thúc đẩy cơ thể chúng ta tạo tế bào lympho T và lympho B ghi nhớ cách chống lại vi-rút đó nếu chúng ta bị lây nhiễm trong tương lai.

Một số loại vắc-xin COVID-19 cần được tiêm nhiều hơn một liều để hoàn thành loạt vắc-xin ban đầu

vắc-xin

Vắc-xin phòng COVID-19

Để được tiêm chủng đầy đủ, quý vị sẽ cần hai liều đối với một số loại vắc-xin COVID-19.

  • Hai mũi tiêm: Nếu quý vị tiêm vắc-xin COVID-19 cần 2 mũi tiêm, quý vị được coi là đã tiêm chủng đầy đủ sau 2 tuần kể từ khi tiêm mũi thứ hai. Vắc-xin COVID-19 của Pfizer-BioNTechModerna cần được tiêm hai liều.
  • Một mũi tiêm: Nếu quý vị tiêm vắc-xin COVID-19 chỉ yêu cầu 1 mũi tiêm, quý vị được coi là đã tiêm chủng đầy đủ sau 2 tuần kể từ khi tiêm. Vắc-xin COVID-19 của Johnson & Johnson's Janssen chỉ cần tiêm một liều duy nhất.

Nếu quý vị mới tiêm chưa đủ hai tuần hoặc vẫn còn cần được tiêm liều thứ hai, khi đó quý vị CHƯA được bảo vệ đầy đủ. Tiếp tục thực hiện các bước để bảo vệ bản thân và người khác cho đến khi quý vị được tiêm chủng đầy đủ (hai tuần sau liều cuối cùng).

Liều nhắc lại và liều chính bổ sung

Liều nhắc lại dành cho những người đã hình thành đủ khả năng bảo vệ sau khi hoàn thành loạt vắc-xin ban đầu, nhưng sau đó khả năng bảo vệ giảm dần theo thời gian. Tất cả mọi người từ 12 tuổi trở lên đã hoàn thành loạt vắc-xin ban đầu đều nên tiêm nhắc. Tìm hiểu thêm về mũi tiêm nhắc vắc-xin COVID-19.

Liều chính bổ sung dành cho những người chưa hình thành được hoặc chưa đủ khả năng bảo vệ sau khi tiêm loạt vắc-xin ban đầu. Xem khuyến cáo dành cho người bị suy giảm miễn dịch.

biểu tượng bàn tay nâng y tế

Dành cho nhân viên y tế và y tế công cộng

Thông tin chuyên môn và lâm sàng về COVID-19