Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm: Trang web này được cập nhật thường xuyên. Một số nội dung có thể còn bằng tiếng Anh cho đến khi được dịch hết.

COVID-19 và Động Vật

COVID-19 và Động Vật
Cập nhật ngày 25 tháng 3 năm 2021
In
Những điều quý vị cần biết
  • Chúng tôi không biết nguồn chính xác của sự bùng phát hiện tại của bệnh vi-rút Corona 2019 (COVID-19), nhưng chúng tôi biết rằng ban đầu bệnh này đến từ một động vật, có thể là từ dơi.
  • Tại thời điểm này, không có bằng chứng nào cho thấy động vật đóng vai trò quan trọng trong việc lây lan SARS-CoV-2, vi-rút gây ra COVID-19 cho con người.
  • Dựa trên thông tin thu được ở thời điểm hiện tại, nguy cơ động vật lây lan COVID-19 cho con người được coi là thấp.
  • Cần nghiên cứu thêm để hiểu rõ liệu những loài động vật khác nhau có thể bị ảnh hưởng bởi COVID-19 và ảnh hưởng như thế nào. 
  • Chúng tôi vẫn đang tìm hiểu về loại vi-rút này, nhưng có vẻ như vi-rút có thể lây lan từ người sang động vật trong một số tình huống, đặc biệt khi tiếp xúc gần.
  • Người nghi nhiễm hoặc đã xác nhận nhiễm COVID-19 nên tránh tiếp xúc với động vật, kể cả thú cưng, gia súc gia cầm và động vật hoang dã.
question icon

Vi-rút corona là một dòng vi-rút lớn. Một số vi-rút corona gây bệnh giống cảm lạnh cho con người, trong khi một số khác gây bệnh cho một số loại động vật nhất định, chẳng hạn như gia súc, lạc đà hoặc dơi. Một số loại vi-rút Corona, ví dụ như vi-rút Corona chó và mèo, chỉ gây bệnh ở động vật và không gây bệnh ở người.

Nguy cơ lây lan SARS-CoV-2, vi-rút gây ra COVID-19 sang cho con người.

Một số loại vi-rút Corona gây bệnh ở động vật có thể bị truyền sang và lây nhiễm giữa người với người, nhưng trường hợp này hiếm khi xảy ra. Đây là điều đã xảy ra với SARS-CoV-2, loại vi-rút có thể xuất phát từ loài dơi. Các báo cáo về lây nhiễm ban đầu được cho rằng có liên quan đến chợ động vật sống ở Vũ Hán, Trung Quốc, nhưng vi-rút hiện đang lây nhiễm từ người sang người.

COVID-2 dễ dàng lây lan từ người sang người. Những người ở gần (trong phạm vi 6 feet) với người mắc COVID-19 hoặc tiếp xúc trực tiếp với người đó sẽ có nguy cơ lây nhiễm cao nhất.   Tại thời điểm này, không có bằng chứng nào cho thấy động vật đóng vai trò quan trọng trong việc lây lan SARS-CoV-2 sang con người. Dựa trên thông tin thu được ở thời điểm hiện tại, nguy cơ động vật lây lan COVID-19 cho con người được coi là thấp. Cần tiếp tục nghiên cứu thêm để hiểu rõ liệu những loài động vật khác nhau có thể bị ảnh hưởng bởi COVID-2 không và ảnh hưởng như thế nào.

Nguy cơ lây lan SARS-CoV-2 từ người sang động vật

hình ảnh một con hổ nằm trên mặt đất với cây cối ở phía sau

Trường hợp động vật có xét nghiệm dương tính với COVID-19 đầu tiên tại Hoa Kỳ là một con hổ tại vườn thú New York.

Chúng tôi vẫn đang tìm hiểu về loại vi-rút này, nhưng có vẻ như vi-rút có thể lây lan từ người sang động vật trong một số tình huống, đặc biệt khi tiếp xúc gần.

Để biết thông tin về cách bảo vệ thú cưng khỏi bị nhiễm SARS-CoV-2, xem Nếu Quý Vị Có Thú Cưng.

Động vật được báo cáo lây nhiễm SARS-CoV-2

Chúng tôi biết rằng những vật nuôi như chó mèo, họ mèo lớn trong vườn thú hoặc khu bảo tồn, khỉ đột trong vườn thú, chồn trong trang trại và một số loài động vật có vú khác có thể bị nhiễm SARS-CoV-2, nhưng chúng tôi vẫn chưa biết liệu tất cả động vật có thể bị lây nhiễm hay không. Đã có báo cáo về động vật bị nhiễm vi-rút trên toàn thế giới. Hầu hết những động vật này đã bị nhiễm sau khi tiếp xúc với những người có COVID-19.

  • Đã có báo cáo về một số ít thú cưng như mèo và chó bị lây nhiễm vi-rút SARS-CoV-2 tại một số quốc gia, bao gồm cả Hoa Kỳ. Một con chồn hương được báo cáo dương tính với SARS-CoV-2 ở Slovenia.
  • Vài loài động vật trong sở thú và khu bảo tồn cho kết quả xét nghiệm dương tính với SARS-CoV-2, bao gồm họ mèo lớn (sư tử, hổ, báo, báo sư tử, báo tuyết) và các loài linh trưởng (như khỉ đột) sau khi có dấu hiệu nhiễm bệnh Những loài động vật này bị nghi ngờ đã nhiễm bệnh sau khi tiếp xúc với người chăm sóc động vật mắc COVID-19. Trong nhiều tình huống, việc này vẫn xảy ra mặc dù nhân viên đã mặc thiết bị bảo hộ cá nhân và tuân thủ các biện pháp phòng ngừa COVID-19.

Chồn và SARS-CoV-2

GettyImages-876689872-chồn

Báo cáo cho biết trên thế giới, SARS-CoV-2 đã xuất hiện ở loài chồn nuôi tại trang trại.

Đã có báo cáo về SARS-CoV-2 ở chồn trong các trang trại tại nhiều nướcexternal icon, bao gồm Hoa Kỳ.

  • Hoa Kỳ đã ghi nhận bệnh hô hấp và số lượng chồn chết gia tăng tại hầu hết các trang trại nuôi chồn có dịch bệnh. Tuy nhiên, một số con chồn bị nhiễm bệnh trông khá khỏe mạnh.
  • Có khả năng là những người lao động nhiễm đã truyền SARS-CoV-2 sang chồn trong trang trại và sau đó vi-rút đã bắt đầu lây lan giữa các con chồn. Sau khi vi-rút xuất hiện trong trang trại, sẽ xảy ra tình trạng lây lan giữa các con chồn cũng như từ chồn sang các loài động vật khác trong trang trại (chó, mèo).
    • Người ta tìm thấy một con chồn hoang dã bị nhiễm SARS-CoV-2 gần một trang trại bị ảnh hưởng ở Utah. Tuy nhiên, không có bằng chứng cho thấy vi rút đang lây lan ở các động vật hoang dã sống tự do tại Hoa Kỳ.
  • Hiện tại, không có bằng chứng cho thấy loài chồn đóng vai trò mấu chốt của sự lây lan SARS-CoV-2 sang người. Tuy nhiên, có khả năng chồn đang lây nhiễm SARS-CoV-2 sang những người sống tại trang trại nuôi chồn. Việc lây nhiễm SARS-CoV-2 từ chồn sang ngừời đã được báo cáo tại Hà Lan, Đan Mạch và Ba Lan, dữ liệu mới cho biết việc này có thể đã xảy ra tại Hoa Kỳ.
    • Các nghiên cứu phát hiện ra rằng chồn nuôi tại một trang trại ở Michigan và một vài người đã bị nhiễm SARS-CoV-2 vi-rút chứa các đột biến đặc biệt liên quan đến chồn (những thay đổi trong vật chất di truyền của vi-rút). Điều này cho thấy việc lây bệnh từ chồn sang người có thể xảy ra.
    • Các loài động vật ở nông trại sau hai lần xét nghiệm SARS-CoV-2 đã cho kết quả âm tính hai lần, những người bị nhiễm bệnh cũng đã phục hồi.
    • Việc tìm thấy những đột biến ở chồn nuôi tại trang trại Michigan không phải là điều bất ngờ vì điều tương tự đã xảy ra với chồn nuôi ở các trang trại tại Hà Lan và Đan Mạch cũng như với những người liên quan tại các trang trại nuôi chồn trên toàn thế giới.
    • Hiện tại, có rất ít thông tin về gien của vi-rút SARS-CoV-2 ở những người sống trong cộng đồng gần trang trại nuôi chồn hương. Do đó, rất khó để biết chắc chắn liệu các đột biến vi-rút liên quan đến chồn bắt nguồn từ người hay từ chồn trong trang trại.
    • Để xác nhận sự lây lan của SARS-CoV-2 từ chồn sang người, các nhân viên y tế công cộng cần thêm thông tin về dịch tễ học và mẫu gien của vi-rút ở chồn, công nhân làm việc tại trang trại nuôi chồn và cộng đồng xung quanh các trang trại đó.
    • Những kết quả này nêu bật tầm quan trọng của việc thường xuyên nghiên cứu vật chất di truyền của SARS-CoV-2 trong các quần thể động vật dễ gây lây lan dịch bệnh như chồn và con người.
Hướng Dẫn Khi Làm Việc Hoặc Tiếp Xúc Với Chồn

Đã có hướng dẫn để bảo vệ sức khỏe người lao động và động vật, do Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA), CDC và các đối tác y tế cộng đồng và y tế dành cho động vật của bang hợp tác phát triển, nhằm sử dụng giải pháp One Health:

Ngăn ngừa việc xuất hiện vi-rút SARS-CoV-2 tại các trang trại chồn Hướng dẫn và khuyến nghị tạm thời về SARS-CoV-2 đối với loài chồn và động vật khác thuộc họ chồn nuôi tại trang trạipdf iconexternal icon

Hướng dẫn ứng phó và hạn chế lây lan Hướng dẫn tạm thời cho nhân viên y tế công cộng và sức khỏe động vật quản lý về chồn và các động vật khác thuộc họ chồn được nuôi tại trang trại nhiễm vi-rút SARS-CoV-2pdf iconexternal icon

  • Đối với hầu hết mọi người ở Hoa Kỳ, nguy cơ nhiễm COVID-19 từ động vật là thấp, nhưng với những người làm việc trong các trang trại nuôi chồn thì nguy cơ nhiễm bệnh có thể cao hơn.
    • An toàn cho người lao động là điều quan trọng để bảo vệ con người và động vật tại các trang trại chồn. Nhân viên ở trang trại nuôi chồn bị nghi ngờ hoặc đã xác nhận nhiễm COVID-19 nên tránh tiếp xúc với động vật, kể cả chồn và nên làm theo hướng dẫn mới nhất đối với chồn nuôi và các loài chồn khác (như các loài thuộc chi chồn, chồn hương, lửng, sói và rái cá) để tránh lây SARS-CoV-2 sang chồn nuôi trong các trang trại.
  • CDC đã có thông tin về các báo cáo cho biết một chủng vi-rút SARS-CoV-2 ở chồn Đan Mạch cũng đã xuất hiện trong cộng đồng ngừời địa phương.
    • Chủng này được gọi là "Cluster 5", chưa từng thấy trước đây và bao gồm 5 đột biến. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO)external icon báo cáo rằng kể từ tháng 11 năm 2020, biến thể Cluster 5 đã không còn lưu hành ở Đan Mạch.
    • Trong số các mẫu đã xét nghiệm ở chồn và người tính đến hiện tại ở Hoa Kỳ, không có mẫu nào chứa tất cả các đột biến tạo thành chủng Cluster 5.

USDAduy trì một danh sáchexternal iconexternal icon bao gồm tất cả động vật và trang trại nuôi chồn ở Hoa Kỳ có các ca nhiễm SARS-CoV-2 đã được xác nhận bởi Các Phòng Thí Nghiệm Dịch Vụ Thú Y Quốc Gia.

Nghiên cứu về động vật và COVID-19

Nhiều nghiên cứu đã được thực hiện để tìm hiểu thêm về cách vi-rút này có thể ảnh hưởng đến các loài động vật khác nhau.

  • Nghiên cứu thử nghiệm gần đây cho thấy nhiều loài động vật có vú, bao gồm mèo, chó, chuột đồng, chồn sương, dơi ăn quả, chuột hamster, chồn nâu, lợn, thỏ, chó racoon, con đồi và hươu đuôi trắng có thể bị nhiễm vi-rút.
  • Mèo, chồn, dơi ăn quả, chuột đồng, chó racoon và hươu đuôi trắng cũng có thể lây bệnh cho các động vật cùng loài khác trong phòng thí nghiệm.
  • Một số nghiên cứu được tiến hành trên động vật linh trưởng như những mô hình cho sự lây nhiễm của con người. Khỉ đầu chó Rhesus, khỉ đuôi dài cynomolgus, khỉ đầu chó, khỉ xanh châu Phi và các loài khỉ đuôi sóc thông thường có thể bị nhiễm SARS-CoV-2 và bị bệnh trong môi trường phòng thí nghiệm.
  • Chuột, gà và vịt tại phòng thí nghiệm dường như không bị nhiễm bệnh hoặc lây lan bệnh dựa trên kết quả từ các nghiên cứu những nghiên cứu này.

Những phát hiện này dựa trên một số lượng nhỏ động vật và không cho thấy liệu động vật có thể lây nhiễm sang người hay không. Cần nghiên cứu thêm để hiểu rõ liệu những loài động vật khác nhau có thể bị ảnh hưởng bởi COVID-19 và ảnh hưởng như thế nào. 

CDC đang làm gì

Kể từ khi bắt đầu xảy ra đại dịch, CDC đã thực hiện những nỗ lực tiên phong trong việc nâng cao hiểu biết của mọi người về cách SARS-CoV-2 ảnh hưởng đến động vật và cách vi-rút có thể lây lan giữa người và động vật. CDC cũng đã làm việc để cải thiện sự phối hợp giữ các đối tác liên bang, tiểu bang và các đối tác đề xuất biện pháp One Health khác.

  • CDC lãnh đạo Nhóm Điều phối Liên bang sử dụng biện pháp One Health đối với COVID-19 (OH-FICC), đây là nhóm tập hợp các đại diện y tế cộng đồng, sức khỏe động vật và sức khỏe môi trường từ hơn 20 cơ quan liên bang cùng cộng tác và trao đổi thông tin về các khía cạnh của biện pháp One Health đối với COVID-19. Ví dụ, nhóm nghiên cứu và phát triển hướng dẫn về sự kết nối giữa con người và vật nuôi, động vật hoang dã, động vật trong vườn thú và gia súc; chẩn đoán và xét nghiệm động vật; cùng các vấn đề sức khỏe môi trường liên quan đến COVID-19.
  • Ví dụ, nhóm nghiên cứu và phát triển hướng dẫn về sự kết nối giữa con người và vật nuôi, động vật hoang dã, động vật trong vườn thú và gia súc; chẩn đoán và thử nghiệm động vật; cùng các vấn đề sức khỏe môi trường liên quan đến COVID-19.
  • CDC, USDA, các nhân viên y tế cộng đồng và thú y của bang và các đối tác học thuật đang hợp tác với một số tiểu bang để tiến hành giám sát chủ động (xét nghiệm chủ động) vi-rút SARS-CoV-2 ở thú cưng, bao gồm mèo, chó và các động vật nhỏ có vú khác có tiếp xúc với người nhiễm COVID-19. Các nhà nghiên cứu xét nghiệm những loài vật này để xem có bị nhiễm SARS-CoV-2 hay không và để xem liệu chúng có phát triển kháng thể chống lại vi-rút hayn không và thực hiện giải mã chuỗi gien. Công việc này đang được thực hiện để giúp chúng tôi hiểu rõ hơn mức độ phổ biến của sự lây nhiễm SARS-CoV-2 trên thú cưng cũng như nếu thú cưng có vai trò trong việc lây lan vi-rút.
  • CDC đã triển khai nhóm One Health tại nhiều tiểu bang nhằm hỗ trợ các sở y tế và sở nông nghiệp tiểu bang và địa phương cùng các đối tác liên bang và các tổ chức khác triển khai nghiên cứu tại trang trại liên quan đến người, chồn và các loài động vật khác (vật nuôi hoặc thú hoang dã). Đội ngũ nhân viên đã thu thập mẫu từ động vật và người lao động làm việc tại các trang trại nuôi chồn cũng như cộng đồng xung quanh. CDC và USDA đang thử nghiệm và phân tích những mẫu này để hiểu rõ hơn cách SARS-CoV-2 có thể lây lan giữa chồn, các động vật khác và người cũng như các biến thể gien của vi-rút. Những cuộc điều tra này đang được thực hiện.

Hướng dẫn và khuyến nghị