Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm: Trang web này được cập nhật thường xuyên. Một số nội dung có thể còn bằng tiếng Anh cho đến khi được dịch hết.

Đánh giá xét nghiệm SARS-CoV-2 cho động vật

Đánh giá xét nghiệm SARS-CoV-2 cho động vật
Cập nhật ngày 22 tháng 3 năm 2021
In

Tóm Tắt các Thay Đổi

  • Hướng dẫn đánh giá xét nghiệm SARS-CoV-2 cho động vật được kết hợp với hướng dẫn xét nghiệm SARS-CoV-2 cho động vật hoang dã Bắc Mỹ.
  • Nội dung được cập nhật để phản ánh quy trình xét nghiệm xác nhận mới cho động vật.

Xem các thông tin cập nhật trước đó

Các điểm chính

  • Hướng dẫn này đã được phát triển dành cho bác sĩ thú y y tế công cộng tiểu bang, nhân viên y tế động vật tiểu bang, bác sĩ thú y, chuyên gia sinh học và chuyên gia y tế động vật hoang dã.
  • Xét nghiệm theo lịch trình cho động vật về SARS-CoV-2, vi-rút gây bệnh COVID-19 ở người, hiện không được khuyến cáo.
  • Quyết định xét nghiệm cho động vật, bao gồm cả động vật đồng hành, gia súc hay động vật sản xuất, động vật trong sở thú hay động vật hoang dã (cả nuôi nhốt và thả tự do), đều phải được thống nhất theo phương pháp One Health với nhân viên y tế động vật và y tế công cộng địa phương, tiểu bang và/hoặc liên bang phù hợp.
  • Tài liệu này đưa ra các khuyến nghị nhằm hướng dẫn xác định các vấn đề cần ưu tiên khi xét nghiệm SARS-CoV-2 ở động vật trong bối cảnh các nguồn lực hạn chế.
  • Bác sĩ thú y được khuyến khích cân nhắc những nguyên nhân khác, phổ biến hơn gây bệnh ở động vật và nên sử dụng phán đoán lâm sàng của mình khi xác định liệu có nên xét nghiệm SARS-CoV-2 cho động vật không.
  • Việc xét nghiệm SARS-CoV-2 cho động vật có thể thích hợp để giám sát tỉ lệ mắc bệnh và tỉ lệ tử vong dựa trên sự kiện, đảm bảo sức khỏe của loài có bị đe dọa và có nguy cơ bị tuyệt chủng hoặc để nghiên cứu.

Hướng dẫn này được xây dựng trên cơ sở hợp tác giữa Trung Tâm Kiểm Soát và Phòng Ngừa Dịch bệnh, Bộ Nông Nghiệp Hoa Kỳ và các cơ quan liên bang khác nhờ cách tiếp cận One Health. Các sở y tế tiểu bang và địa phương có thể điều chỉnh hướng dẫn này để ứng phó với tình hình thay đổi nhanh chóng tại địa phương.

Các cân nhắc về xét nghiệm SARS-CoV-2 ở động vật

Quyết định xét nghiệm cho động vật, bao gồm cả động vật đồng hành, gia súc hay động vật sản xuất, động vật sở thú hay động vật hoang dã (cả nuôi nhốt và sống tự do), đều phải được thực hiện phối hợp bằng phương pháp One Health giữa nhân viên y tế động vật và y tế công cộng địa phương, tiểu bang và/hoặc liên bang, bao gồm bác sĩ thú y động vật hoang dã tiểu bang nếu động vật hoang dã sống tự do đang là mối lo ngại. Có thể tiến hành xét nghiệm SARS-CoV-2 trên động vật nếu các viên chức thú y và sức khỏe cộng đồng đồng ý hỗ trợ pháp lý cho trường hợp xét nghiệm động vật này. Bảng 1 (dưới đây) không nhằm mục đích hướng dẫn mà nhằm giúp xác định các ưu tiên trong bối cảnh nguồn lực hạn chế. Xét nghiệm thường quy cho động vật về SARS-CoV-2 là không được khuyến cáo.

Hiện tại, nguy cơ động vật lây lan COVID-19 cho con người được coi là thấp. Trong một số tình huống, hầu hết là trong khi tiếp xúc gần, con người đã lây truyền SARS-CoV-2 cho các loài động vật nhất định, bao gồm cả mèo và chó được nuôi ở nhà.

Bác sĩ thú y được khuyến khích cân nhắc những nguyên nhân khác, phổ biến hơn gây bệnh ở động vật và nên sử dụng phán đoán lâm sàng của mình khi xác định liệu có nên xét nghiệm SARS-CoV-2 cho động vật không. Để thảo luận về việc xét nghiệm SARS-CoV-2 ở động vật trong một số tình huống nhất định, bác sĩ thú y nên liên hệ với bác sĩ thú y y tế công cộng tiểu bangpdf iconexternal icon1 hoặc nhân viên tiểu bang được chỉ định chịu trách nhiệm cho các vấn đề liên quan đến động vật trong y tế công cộng; và/hoặc nhân viên y tế động vật tiểu bang của họexternal icon2.

Xét nghiệm xác nhận thông qua hệ thống Phòng Thí Nghiệm Dịch Vụ Thú Y Quốc Gia (NVSL) của USDA là yêu cầu bắt buộc với tất cả các động vật, ngoại trừ chó, mèo nuôi trong nhà từ các khu vực phân quyền trong tiểu bang, vùng lãnh thổ, địa phương và bộ lạc có ca dương tính với SARS-CoV-2 đã xác nhận trước đó ở chó và mèo.

Tiêu Chí Lâm Sàng Về Xét Nghiệm SARS-CoV-2 Ở Động Vật

Các tiêu chí lâm sàng để cân nhắc tiến hành xét nghiệm SARS-CoV-2 ở động vật dựa trên các thông tin hiện có về SARS-CoV-2 và COVID-19, do đó có thể thay đổi khi thu thập được thêm thông tin. Hãy truy cập trang Động Vật và COVID-19 của CDC để biết thông tin cập nhật mới nhất về lây nhiễm SARS-CoV-2 ở động vật.

Người nhiễm COVID-19 thường có các triệu chứng xuất hiện 2-14 ngày sau khi phơi nhiễm và bao gồm sốt, ho và hụt hơi. Giống như con người, một số động vật nhiễm SARS-CoV-2 không biểu hiện triệu chứng, trong khi những động vật khác có thể xuất hiện triệu chứng hô hấp hoặc tiêu hóa.

Các dấu hiệu lâm sàng nghi ngờ nhiễm SARS-CoV-2 ở động vật bao gồm:

  • Sốt
  • Ho
  • Khó thở hoặc hụt hơi
  • Mệt mỏi
  • Hắt hơi
  • Chảy nước mũi
  • Dịch tiết ở mắt
  • Nôn ói
  • Tiêu chảy

Bác sĩ thú y nên sử dụng phán đoán tốt nhất của họ để xác định liệu động vật có phơi nhiễm với người bị nghi mắc hay đã xác nhận mắc COVID-19 không và liệu động vật có các dấu hiệu lâm sàng liên quan đến lây nhiễm SARS-CoV-2 không (Xem Hướng Dẫn Dành Cho Bác Sĩ Thú Y để biết thêm thông tin). Bảng 1 mô tả các yếu tố rủi ro dịch tễ và các đặc điểm lâm sàng có thể giúp đưa ra các quyết định liên quan đến xét nghiệm trên động vật.

Nếu các viên chức y tế công cộng và thú y2 nhận định rằng việc xét nghiệm SARS-CoV-2 trên động vật là phù hợp, khi ấy sẽ cần sự phối hợp giữa các đối tác để triển khai giải pháp One Health. Hãy tham khảo CHTG của USDAexternal icon về thu thập mẫu xét nghiệm, vận chuyển, lưu trữ và báo cáo kết quả. Nếu gửi mẫu đến phòng thí nghiệm y tế động vật tiểu bang, phòng thí nghiệm của trường đại học hoặc phòng thí nghiệm tư nhân để xét nghiệm lần đầu, thì cần thu thêm mẫu thứ hai giống như vậy bởi mọi mẫu xét nghiệm dương tính đều phải được xác nhận qua quy trình xét nghiệm bổ sung do Phòng Thí Nghiệm Cơ Quan Thú Y Quốc Gia (NVSL) của USDA tiến hành. USDA chịu trách nhiệm báo cáo các loài động vật mới có kết quả xét nghiệm SARS-CoV-2 dương tính ở Mỹ cho Tổ Chức Sức Khỏe Động Vật Thế Giới (OIE)external icon.

Bảng 1: Tiêu chí hướng dẫn đánh giá và xét nghiệm trong phòng thí nghiệm đối với SARS-CoV-2 ở động vật 

Tiêu chí hướng dẫn đánh giá và xét nghiệm trong phòng thí nghiệm đối với  SARS-CoV-2 ở động vật 
Tiêu chí Rủi ro dịch tễ Đặc điểm lâm sàng
A Động vật có tiền sử phơi nhiễm3 với người hoặc động vật bị nghi ngờ hoặc đã xác nhận nhiễm SARS-CoV-2. Động vật có các dấu hiệu lâm sàng nghi nhiễm SARS-CoV-2.3
B Động vật phơi nhiễm với môi trường đã được biết là có nguy cơ cao (đã có ca nhiễm bệnh là người hoặc động vật), chẳng hạn như khu dân cư, cơ sở hoặc tàu bè (ví dụ: viện dưỡng lão, nhà tù, du thuyền).
C Các loài động vật bị đe dọa, nguy cấp hoặc hiếm/quý4 trong một cơ sở phục hồi, khu bảo tồn hoặc sở thú có khả năng phơi nhiễm SARS-CoV-2 thông qua người hoặc động vật bị nhiễm bệnh. Động vật không có triệu chứng; HOẶC Động vật có các dấu hiệu lâm sàng nghi nhiễm SARS-CoV-23.
D Động vật tại cơ sở chăm sóc hàng loạt hoặc theo nhóm (VD: nông trại, cơ sở chăm nuôi động vật, mái ấm cho động vật, chỗ ở tạm, vườn bách thú hoặc nơi trông giữ động vật khác) bao gồm động vật đồng hành, vật nuôi và các loài khác mà lịch sử tiếp xúc của chúng với COVID-19 còn chưa rõ. Cụm động vật biểu hiện các dấu hiệu lâm sàng nghi nhiễm SARS-CoV-2.3 

CHÚ Ý: Các bác sĩ thú y được khuyến khích cân nhắc những nguyên nhân khác, phổ biến hơn gây bệnh ở động vật và nên sử dụng phán đoán lâm sàng của mình khi xác định liệu có nên xét nghiệm SARS-CoV-2 cho động vật không.

Thu thập mẫu sinh học và xét nghiệm

Các mẫu ưu tiên cho xét nghiệm axit nucleic vi-rút và vi-rút sống phân lập bao gồm dịch mũi, dịch hầu họng và/hoặc dịch trực tràng. Cũng có thể lấy mẫu thử từ nội tạng thu được sau khi mổ tử thi hoặc có thể sử dụng mẫu phân trong các trường hợp không thể tiến hành lấy mẫu trực tiếp hoặc có thể ảnh hưởng tới sức khỏe chung của động vật. Hãy liên hệ với phòng thí nghiệm chấp nhận các mẫu chẩn đoán trước để được hướng dẫn về cách thu thập, lưu trữ và vận chuyển mẫu đúng cách, và sử dụng thiết bị bảo hộ cá nhân phù hợp pdf iconexternal iconkhi thu thập mẫu.

Các phòng thí nghiệm thực hiện xét nghiệm SARS-CoV-2 nên sử dụng loại xét nghiệm đã được kiểm định, có quy trình được xây dựng sẵn và tiến hành xét nghiệm trong các điều kiện an toàn sinh học thích hợp. Hiện nay có rất ít thông tin về độ nhạy hoặc đặc trưng của các thí nghiệm chẩn đoán khác nhau ở nhiều loài động vật và chưa có xét nghiệm chuẩn hóa, được công nhận nào cho động vật. Vì vậy, các quyết định lệ thuộc vào khả năng dự đoán sự hiện diện hoặc không hiện diện thực sự của chủng vi-rút - ví dụ như trong các trường hợp thả động vật hoang dã sau thời gian nuôi nhốt - nên được xem xét trong bối cảnh này.

 Xét Nghiệm Cho Động Vật Hoang Dã Bắc Mỹ

Dù có các mối lo ngại về việc lây truyền SARS-CoV-2 từ người cho động vật hoang dã, việc xét nghiệm vi-rút thường quy ở các loài động vật hoang dã Bắc Mỹ sống tự do hay nuôi nhốt hiện không được khuyến cáo. Tuy nhiên, cũng có các tình huống nên cân nhắc xét nghiệm. Thông tin này có thể giúp ích cho việc nâng cao hiểu biết về dịch tễ học của chủng vi-rút này trong các quần thể động vật hoang dã và trong việc áp dụng các hành động kiểm soát cần thiết. Những khuyến cáo này không áp dụng cho các loài được con người chăm sóc nhưng không sống trong nhà (VD: vườn bách thú) ngoại trừ động vật hoang dã sống tự do nhưng tạm thời được con người chăm sóc để nghiên cứu hoặc phục hồi chức năng.

Trước khi xét nghiệm động vật hoang dã bị bệnh hay chết vì SARS-CoV-2, các chuyên gia y tế động vật hoang dã hãy cân nhắc những nguyên nhân khác, phổ biến hơn gây nên căn bệnh hoặc tình trạng tử vong ở động vật hoang dã và sử dụng phán đoán lâm sàng khi quyết định liệu có nên xét nghiệm SARS-CoV-2 ở động vật hay không.

Lưu Ý: Việc xét nghiệm động vật hoang dã vì mục đích nghiên cứu nằm ngoài phạm vi của tài liệu này.  Hãy tham khảo Các cân nhắc về thu thập mẫu, xét nghiệm và báo cáo SARS-CoV-2 ở động vật của OIEpdf iconexternal icon để biết thêm thông tin.

Khi nào nên cân nhắc xét nghiệm cho động vật hoang dã

Hãy cân nhắc xét nghiệm cho động vật hoang dã khi:

  1. Việc giám sát tình trạng bệnh tật và tử vong, bao gồm cả phát hiện ở động vật hoang dã có các dấu hiệu lâm sàng hoặc tổn thương sau khi giết mổ là biểu hiện của lây nhiễm SARS-CoV-2 và ở động vật được phát hiện đã bị chết hoặc bỏ thuốc để chết êm ái khi có nguyên nhân nghi ngờ đã từng phơi nhiễm với  SARS-CoV-2.
  2. Các loài bị đe dọa hay nguy cấp hay các loài được quan tâm đặc biệt, cụ thể là động vật hoang dã có các dấu hiệu lâm sàng liên quan đến lây nhiễm SARS-CoV-2 và xét nghiệm để ngăn chặn lây nhiễm SARS-CoV-2 ở quần thể có nguy cơ tuyệt chủng và dễ bị tổn hại.

Ghi chú chân trang

1 Một số khu vực phân quyền không có bác sĩ thú y phụ trách y tế công cộng tiểu bang, hoặc các giới hạn về địa lý, nguồn lực hoặc thời gian có thể khiến bác sĩ thú y phụ trách y tế công cộng tiểu bang không thể quản lý một tình huống liên quan đến động vật.
2 Các viên chức thú y tiểu bang nên phối hợp với các viên chức động vật hoang dã tiểu bang để đưa các quyết định liên quan đến động vật hoang dã không bị giam cầm.
3 Phơi nhiễm được định nghĩa là:

  • Tiếp xúc trong phạm vi 6 feet (2 mét) với người bị nghi ngờ hoặc đã xác nhận nhiễm COVID-19 từ 2 ngày trước khi người đó khởi phát bệnh (hoặc 2 ngày trước khi lấy mẫu dương tính đối với bệnh nhân không có triệu chứng) cho đến sau 10 ngày kể từ ngày nhiễm bệnh được xác định.
  • Tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết nhiễm bệnh từ người bị nghi ngờ hoặc đã xác nhận mắc COVID-19 từ 2 ngày trước khi người đó khởi phát bệnh (hoặc 2 ngày trước khi lấy mẫu dương tính đối với bệnh nhân không có triệu chứng) cho đến sau 10 ngày kể từ ngày nhiễm bệnh được xác định. Tiếp xúc trực tiếp có thể bao gồm việc người nhiễm bệnh ho, hắt hơi hoặc khạc nhổ vào động vật, chia sẻ thức ăn hoặc động vật gần đây có ăn đồ bị nhiễm bẩn chất nhầy hoặc nước bọt của người nhiễm bệnh.

4 Liên Minh Quốc Tế Về Bảo Tồn Tự Nhiên (IUCN) phân chia đánh giá tình trạng của các loài từ "cực kỳ nguy cấp" đến "ít lo ngại nhất": https://www.iucnredlist.org/external icon

Thông tin cập nhật trước đó

Thông tin cập nhật ngày 17 tháng 3 năm 2021

  • Hướng dẫn đánh giá xét nghiệm SARS-CoV-2 cho động vật được kết hợp với hướng dẫn xét nghiệm SARS-CoV-2 cho động vật hoang dã Bắc Mỹ.

Thông tin cập nhật tính đến ngày 12 tháng 8, 2020

  • Thông tin được cập nhật vào phần chú thích trong Bảng 1 nhằm giải thích rõ định nghĩa về phơi nhiễm của động vật với SARS-CoV-2.